Trong cuộc sống, các mối quan hệ luôn có muôn hình vạn trạng. Điều đó đòi hỏi chúng ta có sự linh hoạt, khôn khéo trong giao tiếp, ứng xử với mọi tình huống. Có như vậy, chúng ta mới có thể giữ gìn các mối quan hệ của mình luôn tốt đẹp. Người ta gọi những cách hành xử, giao tiếp đó là Trí tuệ xã hội (Social Intelligence). Vậy Trí tuệ xã hội là gì và nó được biểu hiện thế nào trong đời sống. Cùng HRAI tìm hiểu nhé!

Định nghĩa Trí tuệ xã hội (Social Intelligence)

Trí tuệ xã hội có thể được hiểu theo nghĩa rộng, ứng với hoạt động xã hội nói chung và theo nghĩa hẹp, ứng việc thiết lập, duy trì các quan hệ, trong giao tiếp và ứng xử với người khác. Trên thực tiễn, quan niệm trí tuệ xã hội theo nghĩa hẹp ngày càng phổ biến và ưu thế. Theo đó, Trí tuệ xã hội (Social Intelligence) có thể được hiểu là những năng lực nhạy cảm, sắc bén, độc đáo và bản lĩnh của cá nhân trong các hành động thiết lập và duy trì các quan hệ xã hội, trong giao tiếp và ứng xử với người khác, giúp các hành động đó được sáng suốt và hiệu quả.

Ví dụ về Trí tuệ xã hội

Trí thông minh xã hội bao gồm việc bạn biết khi nào cần nói hoặc nghe, nói gì và làm gì. Thời gian là một phần quan trọng của trí thông minh xã hội. Ví dụ, một người không khéo léo có thể kể một câu chuyện hài hước – nhưng không đúng thời điểm, hoặc không thể hiện đủ sự chân thành đối với người nghe.

Tại sao Trí tuệ xã hội lại quan trọng?

Trí tuệ xã hội giúp các cá nhân xây dựng các mối quan hệ và cải thiện nhiều khía cạnh trong cuộc sống. Nó cho phép cá nhân hình thành tình bạn và thành lập nhóm. Không những vậy, nó còn giúp một người chống lại việc bị lợi dụng. Những người có trí thông minh xã hội có thể “đọc” được khuôn mặt của người khác.

Trí thông minh xã hội hình thành theo thời gian, càng trở nên già đi bạn càng có nhiều kinh nghiệm nhìn nhận hơn. Những nhà lãnh đạo mạnh mẽ thường sở hữu trí thông minh xã hội dồi dào. Để tạo động lực cho mọi người, nhà lãnh đạo phải hình thành các mối quan hệ và truyền cảm hứng cho những người khác. Điều đó giúp họ xác định được: học muốn làm gì và phải bắt đầu từ đâu.

Cấu trúc của Trí tuệ xã hội

Việc xác định cấu trúc của trí tuệ xã hội, một mặt phải thể hiện được các năng lực của nó, mặt khác cần dựa vào các thành phần của hành động (hoạt động).

Trong trường hợp ở đây là các hành động thiết lập quan hệ xã hội, giao tiếp và ứng xử với người khác trong các tình huống. Theo đó, cấu trúc trí thông minh xã hội của cá nhân cần thể hiện các năng lực trí thông minh cá nhân trong nhận thức- thái độ và hành động thiết lập các quan hệ xã hội, hành động giao tiếp và ứng xử. Đồng thời, các năng lực trí tuệ cần bao hàm cả những năng lực được hình thành theo con đường thấp và theo con đường cao, tức là năng lực trí tuệ trực giác và năng lực trí tuệ ý thức. Những năng lực này được thể hiện trong các thành phần sau.

Năng lực nhận thức của cá nhân trong thiết lập quan hệ, giao tiếp và ứng xử với người khác

  • Nhận thức về người khác trong quan hệ, trong giao tiếp và ứng xử;
  • Nhận thức về bản thân trong quan hệ, trong giao tiếp và ứng xử;
  • Nhận thức về hoàn cảnh giao tiếp và các quy định trong giao tiếp;
  • Hiểu biết về cách thức và về kĩ năng quan hệ, giao tiếp và ứng xử;
  • Nhận thức về vai trò quan hệ xã hội trong cuộc sống cá nhân;

Năng lực thái độ của cá nhân trong thiết lập quan hệ, giao tiếp và ứng xử với người khác

  • Tôn trọng, đồng cảm với người khác;
  • Thái độ đối với bản thân trong quan hệ, giao tiếp và ứng xử với người khác;
  • Tôn trọng các quy định, các quy tắc văn hoá trong quan hệ, giao tiếp và ứng xử;
  • Thái độ đối với hoạt động giao tiếp và ứng xử;
  • Thái độ đối với việc phát triển các quan hệ xã hội trong cuộc sống

Năng lực hành động trong quan hệ, giao tiếp và ứng xử với người khác

  • Hành động nhận cảm trong quan hệ, giao tiếp và ứng xử với người khác;
  • Tác động của bản thân đến đối tượng giao tiếp;
  • Hành động hợp tác, khuyến khích đối tượng trong giao tiếp;
  • Kiểm soát và điều chỉnh bản thân trong giao tiếp;
  • Duy trì, phát triển các quan hệ xã hội.

Như vậy, cấu trúc trí tuệ xã hội với tư cách là trí thông minh trong hoạt động thiết lập các quan hệ đời sống, trong hoạt động giao tiếp và ứng xử với người khác của cá nhân, có 3 nhóm năng lực tương ứng với 3 lĩnh vực hoạt động tâm lí (nhận thức – thái độ – hành động) ứng với các hoạt động nêu trên. Trong mỗi nhóm năng lực có các năng lực thành phần phù hợp với nội dung của các hành động và được biểu hiện qua hệ thống việc làm cụ thể.

Ngoài các nhóm năng lực trên, trong trí tuệ xã hội cũng cần lưu ý đến động cơ, mục đích của cá nhân trong việc thiết lập quan hệ, hành động giao tiếp và ứng xử. Trí thông minh xã hội không phải mang đến cho một cá nhân nào đó lợi thế trong giao tiếp hay sử dụng quan hệ, giao tiếp nhằm lợi ích cho riêng mình mà cần hướng đến quan hệ, giao tiếp thông minh, sáng suốt, theo nghĩa làm cho quan hệ, giao tiếp được tốt đẹp hơn, giúp cho cả hai bên đều tốt hơn, hạnh phúc hơn.

Kết luận

Trí tuệ xã hội không phải là năng lực mang lại cho cá nhân những ưu thế, những lợi ích riêng. Mà nó là năng lực thúc đẩy sự tương tác, việc thiết lập các mối quan hệ xã hội. Đồng thời là sự giao tiếp giữa các cá nhân trở lên tốt đẹp hơn. Mọi người đồng cảm, thân thiện và gần gũi nhau nhiều hơn. Hãy học hỏi và trau dồi kỹ năng về Trí thông minh xã hội cho bản thân mình. Vì dù trong công việc hay đời sống, nó sẽ đem lại cho bạn nhiều lợi ích tốt đẹp.

Cảm ơn các bạn đã cùng HRAI tìm hiểu về Trí tuệ xã hội. Nếu có bất kỳ thắc mắc hay chia sẻ hay CMT cho chúng tôi biết nhé! <3

Đọc thêm: Trí tuệ cảm xúc (Emotional Intelligence) là gì?